Langeveld aan Linschoten: is de d een taalverrijking?

Op 12 maart 1964 schrijft Langeveld een kort briefje aan Johannes Linschoten, die enkele dagen later heel plotseling zal overlijden. Langeveld bedankt Linschoten voor het toesturen van twee overdrukjes en bespreekt dan een kwestie die tot nu toe onopgehelderd is: de vraag of de d een taalverschijnsel is. Is er een lezer die weet wat daarmee wordt bedoeld?

Amice. Hartelijk dank voor je twee overdrukken die mij beide zeer interesseren. Ik ben er lang niet zeker van, dat het gebruik van de d een "taalverrijking" is. Eerlijk gezegd, ik geloof wel dat zich taalkundig noemenden met zulke zaken bezig houden, maar daarmee is het nog geen taalverschijnsel / verschijnsel van de taal zelf. Evenwel dat raakt de rest niet. En ik houd mij aanbevolen voor meer! Met vriendelijke groet, je Langeveld.

Fotocredit: Linschoten (rechts) met onbekende heer, archief Rene van Hezewijk. Briefje Langeveld aan Linschoten: eveneens uit het archief van Van Hezewijk.

Langeveld aan Plessner, 27 oktober 1958

Zeer gewaardeerde medespeler. In mijn rol van vriend – dubbelrol van belangstellende in filosofisch-anthropologische problemen – betuig ik je, van achter het mater, mijn erkentelijkheid voor de speltekst, welke je mij ter uitvoering hebt aangeboden [Zur Anthropologie des Schauspielers, 1948]. Dit gemaskerde bal moet bij de nadering van het démasqué dantesk luguber zijn, want wat zal gebeuren…? Zijn het slechts dansende kleren waarop het porseleinen masker balanceert gesteund door een Sinterklaasstaf die – in het kwadraat: - “speelt” voor wervelkolom? “Behekste bezemstelen” schijnen we. [...]In niemands plaats kan ik staan maar in ieder beleef ik mijzelf als bejegening en de ander als zijn eigenheid die mij als een ander-dan-hij openbaart, maar altijd op een diepste beleving – waarvan de blik slechts één identificatie geeft – van identiteit. [...] Excuseer, mombakkes, zo ver zijn we niet verschillend: in je plaats (Groningen) zou ik niet willen zijn, maar je ben ik, in a way, ondanks jezelf. Vandaar dat ik tekenen kan tt Langeveld.

Ongepubliceerde brief Langeveld aan Plessner in archief Rijksuniversiteit Groningen, UBG ples 135.88

Onder: Helmuth Plessner in Ascona, ca 1950.

Langeveld in Het Parool 27 december 1957

Onlangs gevonden in een tweedehands boek. Langeveld pleit nog eens voor een individuele benadering (en tegen de IQ test). "Wij hebben aan het Paedagogisch Instituut te Utrecht vele kinderen gezien met hoge intelligentie-quotiënten, die opgelegde schoolsucces waren, maar die verder beslist geen enkel soort buskruit zouden uitvinden."

Langeveld aan Eduard Bol en Jacques Carpay

Via Lennart Vriens bereikt mij zojuist een stapeltje Langeveldiana. Daaronder een brief van Langeveld aan Bol en Carpay, die in 1969 een notitie hadden geschreven getiteld 'Denken en taal'. Het manuscript, schrijven de auteurs in een begeleidend rondschrijven, is tot stand gekomen 'op grond van een zeker onbehagen, dat bij menig taalpsycholoog opkomt wanneer hij kennis heeft genomen van de uitkomsten in veel recent psych linguïstisch onderzoek.' Langeveld schreef op 16 november 1969 een twee pagina's tellende brief, waarin hij opmerkt: 'Ik ben het stellig met u eens, dat wij om inzicht te krijgen "in de psycholinguistische processen, die zich bij spreker en de hoorders tijdens de "Sprechakt" voltrekken, moeten uitgaan van situaties, die voor de proefpersonen reële taalgebruikssituaties zijn." Alleen, mijn instemming berust niet op uw voorafgaande redenering, want die is niet juist.'

Geleerdenbiografieen: symposium

wanneer? 6 maart waar? Universiteitsmuseum Universiteit Utrecht, Lange Nieuwstraat 106 programma 13.00 uur Inloop 13.30 uur Welkom door dagvoorzitter Ingrid van der Bij, directeur ADNG 13.45 uur Leen Dorsman (hoogleraar Universiteit Utrecht) ??? 14.30 uur Langeveld in beeld 14.45 uur Twee biografen over één leven: M.J. Langeveld. Discussie tussen Bas Levering en Jaap Bos Universiteit Utrecht) 15.30 uur pauze 15.50 uur Miniworkshop: de immateriële wereld van H.W.F. Stellwag onder leiding van Mineke van Essen. 16.40 uur Dolph Kohnstamm: Kanttekeningen bij mijn grootvader Ph. A. Kohnstamm 17.00 uur Afsluitende borrel

Langeveld in de jaren tachtig

Foto Marja Leeuwenberg

16 maart 1962

Langeveld schrijft een Letter to the Editor van The Spectator SIR.---I read the Spectator as one of my sources of information about England. I do not read it to be informed about Sweden. Quite a number of people wrote letters to tell Mr. Fennell that he was wrong and rude. Sir, I invite Mr. Fennell to irritate the Dutch and their friends by writing an equally aggressive article about Holland and the Dutch. Some of us would love it. Some of us would feel that sometimes countries need a shake-up and that their self-satisfaction is becoming too self-evident for life. Although this applies to England as well as to Holland and although we are willing to reciprocate Mr. Fennell's services, we would rather have him come soon. Afterwards, of course, we'll tear his article to pieces and tell him how wrong and rude he has been.